"Kendine zarar veriyor gibi davranma" ifadesi, genellikle ebeveynleri çok endişelendiren ve birden fazla davranış tipini kapsayan bir durumdur. Çoğu zaman bu davranışlar, gerçek bir zarar verme amacı taşımaktan ziyade gelişimsel, duygusal veya duyusal ihtiyaçlardan kaynaklanır.
İşte bu davranışların yaygın nedenlerini ve ne zaman endişelenmeniz gerektiğini açıklayan kapsamlı bir rehber:
I.
Bu davranışların en yaygın olanları ve altında yatan nedenler şunlardır:
II.
Davranışın tipine göre farklı, ancak sakin ve tutarlı müdahaleler gereklidir.
III.
Çoğu zaman kafa vurma gibi ritmik davranışlar kendiliğinden geçerken, bazı durumlarda altında yatan tıbbi veya gelişimsel bir durum olabilir. Bir uzmana (Çocuk Doktoru, Gelişimsel Pediatri Uzmanı veya Çocuk Psikoloğu) başvurmanız gereken durumlar:
Çoğu durumda, bebeğinizin kendine zarar veriyor gibi görünen davranışları, gelişen sinir sisteminin bir yan ürünüdür veya duygusal bir iletişim ihtiyacının ifadesidir. Çocuğunuza sakin, tutarlı ve şefkatli yaklaşım sergilemek, ona duygularını yönetmenin daha güvenli yollarını öğretmek için en iyi yoldur. Şüpheli durumlarda, daima bir uzmandan destek almayı unutmayın.
İşte bu davranışların yaygın nedenlerini ve ne zaman endişelenmeniz gerektiğini açıklayan kapsamlı bir rehber:
Endişe Verici Görünen Normal Davranışlar
Bebek ve küçük çocukların kendilerine zarar veriyormuş gibi görünen davranışları (kafa vurma, saç çekme, ısırma, yüz tırmalama gibi), genellikle stres yönetimi, duyusal keşif veya iletişim çabasıdır. Bu davranışlar nadiren gerçek bir fiziksel zarar verme amacı taşır ve çoğu zaman gelişimsel bir aşamada kendiliğinden kaybolur.I. 
Yaygın Davranış Tipleri ve Nedenleri
Bu davranışların en yaygın olanları ve altında yatan nedenler şunlardır:1. Kafa Vurma veya Sallama (Ritmik Hareket Bozukluğu)
- Nedeni: Bu davranışın en yaygın nedeni, kendini yatıştırma ve ritmik rahatlama ihtiyacıdır. Bebekler genellikle uykuya dalarken veya gece uykusunda uyanıp tekrar uyumaya çalışırken kafalarını ritmik olarak yatağa veya duvara vururlar. Bu, onlara sallanma hissi vererek sinir sistemlerini sakinleştirir.
- Gelişimsel Süreç: Genellikle 6-9 ay civarında başlar ve 3-4 yaş civarında kendiliğinden biter.
- Önemli Not: Bu hareketler sırasında çocuk genellikle gerçekten kendine zarar vermez, çünkü beyni acıyı hissetmeden önce hareketi durdurma eğilimindedir. (Daha detaylı bilgi için [Bebek Neden Kafasını Yere Vuruyor?] başlıklı içeriğe bakınız.)
2. Saç Çekme, Kulak Çekme ve Yüz Tırmalama
- Nedeni: Bu hareketler genellikle duyusal keşif, kaşıntı veya sinirsel gerginlik ile ilgilidir.
- Kaşıntı/Ağrı: Kulak çekme, genellikle kulak enfeksiyonu veya diş çıkarma ağrısından dolayı olabilir.
- Keşif: Bebekler bedenlerini keşfederken saç ve kulağın farklı dokusuna ilgi duyabilirler.
- Yorgunluk: Saç çekme, genellikle aşırı yorgunluk ve uykuya direnmeyle ilişkilidir.
3. Isırma ve El Vurma (Öfke ve Hayal Kırıklığı)
- Nedeni: Özellikle 1.5-3 yaş arasında, dil gelişimi sınırlı olduğu için çocuklar öfke, hayal kırıklığı veya aşırı heyecanı ifade etmekte zorlanırlar. Isırma veya kendine vurma, bu güçlü duygusal enerjiyi dışa vurmanın bir yoludur.
- İletişim: Bazen ısırma, bir oyun veya dikkat çekme çabası olarak da ortaya çıkabilir, çünkü bu davranışın hemen bir tepki (ilgi) getirdiğini öğrenmişlerdir.
II. 
Ebeveyn Olarak Nasıl Müdahale Edilmeli?
Davranışın tipine göre farklı, ancak sakin ve tutarlı müdahaleler gereklidir.| Davranış Tipi | Müdahale Yöntemi | Amacı |
| Kafa Vurma/Sallama | Alternatif Sunma: Sallama, masaj veya sarılma gibi ritmik bir aktiviteyi uyku rutinine dahil edin. Ortamı yumuşatın (duvardan uzak tutun). | Kendini yatıştırma ihtiyacını güvenli yoldan karşılamak. |
| Saç Çekme/Tırmalama | Yönlendirme: Çocuğun elini nazikçe durdurun ve dikkatini farklı bir nesneye (örneğin bir stres topu, dokulu oyuncak) yönlendirin. | Farkındalığı vücuttan dışarıdaki bir cisme çevirmek. |
| Isırma/Vurma (Öfke Anı) | Duyguyu Adlandırma: Sakin kalarak "Çok sinirlendiğini anlıyorum, ama ısırmak olmaz. Sinirlenince elini vurmak yerine bana sarılabilirsin." gibi cümlelerle duygusunu adlandırın. | Güçlü duyguları uygun yollarla ifade etmeyi öğretmek. |
III. 
Ne Zaman Bir Uzmana Danışılmalı?
Çoğu zaman kafa vurma gibi ritmik davranışlar kendiliğinden geçerken, bazı durumlarda altında yatan tıbbi veya gelişimsel bir durum olabilir. Bir uzmana (Çocuk Doktoru, Gelişimsel Pediatri Uzmanı veya Çocuk Psikoloğu) başvurmanız gereken durumlar:- Davranışın Sürekliliği: Kendine zarar veriyormuş gibi görünen davranışların 4 yaşından sonra şiddetli bir şekilde devam etmesi.
- İletişim/Gelişim Gecikmesi: Davranışa ek olarak, konuşma, göz teması kurma, sosyal etkileşim veya motor becerilerde belirgin bir gecikmenin eşlik etmesi.
- Gerçek Yaralanma: Çocuk gerçekten kendine fiziksel olarak zarar veriyorsa (ciddi morluklar, kanama).
- Gün Boyu Devam Etmesi: Davranışın sadece uyku öncesi veya öfke anında değil, gün boyu devam etmesi ve çocuğun oyundan alıkoyması.
Sonuç: İletişim ve Destek