Büyüme Hormonu Reseptör (GHR) Gen Analizi Nedir? Laron Sendromu (Büyüme Hormonu Duyarsızlığı) Tanısı🧬

Büyüme Hormonu Reseptör (GHR) geni, hipofiz bezinden salgılanan Büyüme Hormonunun (GH) hücrelere bağlanarak sinyal iletmesini sağlayan reseptörü kodlar. Bu gendeki mutasyonlar, vücudun büyüme hormonuna yanıt verememesine neden olur. Bu durum, Laron Sendromu veya Büyüme Hormonu Duyarsızlığı (GH Insensitivity) olarak bilinen, şiddetli boy kısalığı ile karakterize nadir bir genetik bozukluğa yol açar. Bu makale, GHR Gen Analizinin ne olduğunu, neden yapıldığını, sonuçların ne anlama geldiğini ve bu eksikliğin yol açtığı klinik tabloyu kapsamlı bir şekilde inceleyecektir. Doğru tedavi stratejisinin belirlenmesi (GH değil, IGF-1 tedavisi), bu genetik testin sonucuna bağlıdır.

---

1. Büyüme Hormonu Reseptör (GHR) Gen Analizi Nedir? ​

Büyüme Hormonu Reseptör (GHR) Gen Analizi, kromozom 5 üzerinde bulunan ve GHR proteinini kodlayan GHR genindeki mutasyonları (genetik değişiklikleri) tespit etmek için yapılan bir moleküler testtir.
Normalde, Büyüme Hormonu (GH), hedef hücreler (özellikle karaciğer) üzerindeki GHR'ye bağlanır ve bu da İnsülin Benzeri Büyüme Faktörü-1 (IGF-1) üretimini tetikler. GHR genindeki bir kusur, reseptörün ya hiç çalışmamasına ya da GH'ye düzgün bağlanamamasına neden olarak, sinyal iletimini ve dolayısıyla IGF-1 üretimini durdurur.
Analiz, genellikle koldan alınan bir kan örneğindeki DNA üzerinden yapılır ve Laron Sendromunun altında yatan spesifik genetik hatayı belirler.

2. Büyüme Hormonu Reseptör (GHR) Gen Analizi Ne İçin Yapılır? ​

GHR Gen Analizi, şiddetli boy kısalığı olan ve büyüme hormonu eksikliği dışlanmış hastalarda, Laron Sendromu (Büyüme Hormonu Duyarsızlığı) tanısını kesinleştirmek amacıyla yapılır.

• Tanıyı Kesinleştirmek: Klinik ve biyokimyasal olarak Laron Sendromu şüphesi olan (Yüksek GH, Düşük IGF-1) hastalarda, tanıyı genetik düzeyde doğrulamak için istenir.
• Tedavi Kararını Yönlendirmek: Bu testin sonucu, tedavi şeklini tamamen değiştirir:
  • GHR mutasyonu YOKSA (GH Eksikliği): Hasta, dışarıdan verilen GH tedavisine yanıt verir.
  • GHR mutasyonu VARSA (Laron Sendromu): Hasta, reseptörü bozuk olduğu için dışarıdan verilen GH tedavisine yanıt vermez. Bunun yerine, büyüme sürecini hızlandırmak için doğrudan IGF-1 replasman tedavisi almalıdır.
• Aile Tarama ve Genetik Danışmanlık: Laron Sendromu tanısı konulan bir çocuğun ebeveynlerinde taşıyıcılık durumunu saptamak ve aileye genetik danışmanlık vermek amacıyla da kullanılır.

3. Büyüme Hormonu Reseptör (GHR) Gen Analizi Kimler İçin Tavsiye Edilir? ​

GHR Gen Analizi, aşağıdaki klinik ve laboratuvar bulgularına sahip kişilere şiddetle tavsiye edilir:

• Şiddetli Boy Kısalığı: Yaşıtlarına göre önemli ölçüde kısa boylu olan çocuklar.
• Karakteristik Yüz Görünümü: Belirgin alın, çökük burun kökü, küçük çene (mikrognati) gibi Laron Sendromu ile ilişkilendirilen özel yüz morfolojisine sahip hastalar.
• Biyokimyasal Bulgular (Kritik):
  • Kanda Büyüme Hormonu (GH) seviyesinin yüksek veya normal olması.
  • Kanda IGF-1 (İnsülin Benzeri Büyüme Faktörü-1) seviyesinin belirgin derecede düşük olması.
• GH Tedavisine Yanıtsızlık: Daha önce Büyüme Hormonu eksikliği tanısıyla GH tedavisi almış ancak tedaviye beklenen büyüme yanıtını verememiş hastalar.

4. Büyüme Hormonu Reseptör (GHR) Gen Analizinde Hangi Değerler Arasında Olmalıdır? ​

GHR Gen Analizi nicel bir hormon seviyesi ölçmez; sonuç kalitatif bir genetik rapor olarak sunulur ve genin yapısını inceler.

• Normal Sonuç (Negatif): GHR geninde bilinen patojenik (hastalık yapıcı) mutasyonların bulunmadığı anlamına gelir.
• Mutasyon Tespit Edildi (Pozitif): GHR geninde bir veya birden fazla patojenik mutasyonun bulunduğu anlamına gelir. Bu, Laron Sendromu tanısını genetik düzeyde kesinleştirir.

5. Büyüme Hormonu Reseptör (GHR) Gen Analizi Pozitif Çıkması Ne Anlama Gelir? ​

GHR Gen Analizinde patojenik mutasyonun tespit edilmesi pozitif sonuç olarak değerlendirilir.

• Kesin Laron Sendromu Tanısı: Bu pozitif sonuç, yüksek GH ve düşük IGF-1 seviyeleriyle birleştiğinde, hastada Laron Sendromu (Büyüme Hormonu Duyarsızlığı) bulunduğunu kesinleştirir.
• Tedavi Değişikliği: Tanının kesinleşmesi, hastanın standart GH tedavisi yerine, eksik olan büyüme faktörünü direkt olarak sağlayan IGF-1 (Mecasermin) replasman tedavisine geçmesi gerektiği anlamına gelir.

6. Büyüme Hormonu Reseptör (GHR) Gen Analizi Negatif Çıkması Ne Anlama Gelir? ​

GHR Gen Analizinde mutasyonun saptanmaması negatif sonuç olarak değerlendirilir.

• Laron Sendromu İhtimalinin Düşüklüğü: Negatif sonuç, hastanın Büyüme Hormonu Duyarsızlığının büyük olasılıkla GHR gen mutasyonundan kaynaklanmadığı anlamına gelir.
• Başka Nedenler: Negatif sonuç, semptomların başka bir nedenden kaynaklandığını gösterir ve başka tanılar araştırılmalıdır. Bunlar şunlar olabilir:
  • Büyüme Hormonu Eksikliği (GH düzeyi de düşüktür).
  • Post-reseptör kusurlar: GH/IGF-1 sinyal yolundaki GHR sonrası kusurlar (IGF-1 gen mutasyonu gibi).
  • Beslenme Yetmezliği veya Kronik Hastalıklar: İkincil IGF-1 düşüklüğüne neden olan durumlar.

7. Büyüme Hormonu Reseptör (GHR) Gen Analizi Pozitifliği Neden Olur? ️​

GHR Gen Analizi pozitifliği, GHR geninde meydana gelen ve reseptörün işlevini bozan kalıtsal genetik değişikliklerden kaynaklanır.

• Otozomal Resesif Kalıtım: Laron Sendromu, genellikle otozomal resesif (çekinik) olarak kalıtılır. Bu, bireyin hastalığa yakalanması için hem anneden hem de babadan kusurlu genin alınması gerektiği anlamına gelir. Ebeveynler genellikle taşıyıcıdır ve sağlıklıdır.
• Reseptör İşlev Bozukluğu: Mutasyonlar, GHR'nin sentezlenememesine, hücre yüzeyine taşınamamasına veya Büyüme Hormonuna bağlanarak sinyal iletememesine yol açar. Bu, vücudun sürekli GH salgılamasına rağmen, büyüme sinyalini alamamasıyla sonuçlanır.

8. Büyüme Hormonu Reseptör (GHR) Gen Analizi Pozitifse Hangi Belirtiler Gözükür? (Laron Sendromu Belirtileri) ​

GHR Gen Analizi pozitif çıkan bir hastada (Laron Sendromu), aşağıdaki klinik özellikler görülür:

• Şiddetli Boy Kısalığı (Cücelik): Doğumda boy normal olmasına rağmen, büyüme hızı yaşamın ilk yılında yavaşlar ve nihai boyları genellikle normal popülasyonun çok altında kalır.
• Karakteristik Dış Görünüş: Görece büyük baş, belirgin (bombeli) alın, küçük el ve ayaklar, çökmüş burun köprüsü ve küçük çene (mikrognati).
• Metabolik Sorunlar: Hipoglisemi (düşük kan şekeri) eğilimi (özellikle bebeklikte), obezite eğilimi.
• Endokrin Sorunlar: Gecikmiş ergenlik, erkeklerde küçük genital organlar.
• Dental Sorunlar: Diş gelişiminde gecikmeler.

9. Büyüme Hormonu Reseptör (GHR) Gen Analizi Negatifse Hangi Belirtiler Gözükür? (Başka Tanılar) ​

GHR Gen Analizi negatif çıkan ancak hala boy kısalığı veya büyüme geriliği olan bir kişide, görülen belirtiler genellikle şunlar olabilir:

• Büyüme Hormonu Eksikliği: GH seviyesinin de düşük olduğu durumlar.
• Konstitüsyonel Büyüme ve Ergenlik Gecikmesi: Çocuk normal büyüme potansiyeline sahiptir, ancak gecikmiştir.
• Beslenme Bozuklukları: Kronik yetersiz beslenme.
• Sistemik Hastalıklar: Kronik böbrek yetmezliği, çölyak hastalığı gibi büyümeyi etkileyen kronik hastalıklar.

---

Sık Sorulan Sorular (SSS) - Büyüme Hormonu Reseptör (GHR) Gen Analizi ​

GHR Gen Analizi hangi uzmanlık dalı tarafından istenir?​

Bu test genellikle Pediatrik Endokrinoloji veya Yetişkin Endokrinoloji uzmanları tarafından, büyüme geriliği nedenini araştırmak amacıyla istenir ve takip edilir.

Laron Sendromu'nun tedavisi nedir?​

Laron Sendromu'nun tedavisinde, bozuk olan GHR'yi atlamak ve büyüme sürecini doğrudan tetiklemek amacıyla, eksik olan hormon olan IGF-1 (İnsülin Benzeri Büyüme Faktörü-1) enjeksiyonları kullanılır. Standart GH tedavisi etkisizdir.

GHR Gen Analizi ile Büyüme Hormonu Eksikliği (GHD) nasıl ayırt edilir?​

• GHD'de: GH düşüktür, IGF-1 düşüktür. GHR analizi negatiftir. Tedavi: GH.
• Laron'da: GH yüksektir, IGF-1 düşüktür. GHR analizi pozitiftir. Tedavi: IGF-1.

Laron Sendromu olan kişilerin yaşam süresi etkilenir mi?​

Tedavi edilmeyen Laron Sendromu hastalarında bebeklik döneminde hipoglisemi ve diğer komplikasyonlar nedeniyle riskler mevcuttur. Ancak, ilginç bir şekilde, yaşamın ilerleyen dönemlerinde düşük IGF-1 seviyeleri nedeniyle diyabet ve kanser risklerinin daha düşük olduğu gözlemlenmiştir.

---

Etiketler: Büyüme hormonu reseptör, GHR gen analizi, Laron Sendromu, Büyüme Hormonu Duyarsızlığı, GH Insensitivity, IGF-1, büyüme hormonu eksikliği, boy kısalığı, cücelik, pediatrik endokrinoloji, mecasermin.